Στελλα Ντζάνη: «Στα γήπεδα ξέφυγα από τη σκληρή μοίρα των χωραφιών»
Από τις αρμαθιές του καπνού τα ξημερώματα στο Αγρίνιο μέχρι το εθνόσημο στο στήθος και τη μάχη με τον καρκίνο, η διαδρομή της διεθνούς ποδοσφαιρίστριας του Παναιτωλικού είναι ένα μάθημα ανθεκτικότητας
Είστε μια γυναίκα που έχει περάσει από πολλές συμπληγάδες. Πρόσφατα βγήκατε νικήτρια από τη μάχη με τον καρκίνο, ενώ ήσασταν εν ενεργεία αθλήτρια. Πώς διαχειρίζεται ένας άνθρωπος του αθλητισμού ένα τέτοιο νέο;
Ηταν ένα τεράστιο σοκ. Ημουν αθλήτρια στον Παναθηναϊκό τότε, μόλις είχαμε καταφέρει την άνοδο στη Β’ Εθνική. Πήγα για έναν τυπικό έλεγχο και βρέθηκε ο όγκος στον μαστό. Η πρώτη αντίδραση ήταν το «γιατί». Ομως, επειδή είμαι στα γήπεδα από μικρό παιδί, αντέδρασα με τον μόνο τρόπο που ήξερα: με πειθαρχία. Αντιμετώπισα τη θεραπεία σαν μια σκληρή προπόνηση. Ο αθλητισμός μού είχε διδάξει υπομονή, επιμονή και πίστη. Ημουν συνεπής σε ό,τι έλεγαν οι γιατροί, τα ακολούθησα όλα κατά γράμμα και θεωρώ ότι αυτός ο «αθλητικός χαρακτήρας» ήταν που με κράτησε ζωντανή.
Λέτε συχνά ότι ο αθλητισμός σάς «έσωσε». Από τι ακριβώς σας έσωσε στην παιδική σας ηλικία;
Από μια ζωή που δεν ταίριαζε σε παιδί. Μεγάλωσα στη Ματαράγκα Αγρινίου. Οι γονείς μου ήταν αγρότες και είχαν και ένα καφενείο. Από τα 10 μου χρόνια, η ζωή μου ήταν η δουλειά. Ξυπνούσαμε στις 3 τη νύχτα για να πάμε στα καπνά. Θυμάμαι χαρακτηριστικά τον ήχο από τη μουσική στα κλαμπ της εποχής – ο κόσμος διασκέδαζε κι εμείς πηγαίναμε στο χωράφι. Μαζεύαμε καπνό μέχρι το πρωί, γυρίζαμε στο σπίτι, φτιάχναμε τις αρμαθιές και μετά πηγαίναμε σχολείο. Μετά το σχολείο, πάλι δουλειά στο καφενείο. Δεν υπήρχαν Κυριακές, δεν υπήρχαν οικογενειακά τραπέζια, δεν υπήρχαν διακοπές. Το μαγαζί δεν έκλεινε ποτέ.
Περιγράψατε μια σκληρή καθημερινότητα στα καπνοχώραφα. Πώς βρήκατε, μέσα σε αυτές τις συνθήκες, τη δύναμη να αναζητήσετε τον δρόμο προς το στάδιο;
Σε κάποιους σχολικούς αγώνες, ένας γυμναστής πρόσεξε τις επιδόσεις μου και είπε στη μαμά μου: «Πρέπει να την πάτε στον στίβο, θα κάνει σπουδαία πράγματα». Από τα 12 μου άρχισα να παίρνω μόνη μου το αστικό για να πηγαίνω από το χωριό στο Αγρίνιο για προπόνηση. Οταν το πράγμα σοβάρεψε, ξυπνούσα στις 6.30 το πρωί για να προπονηθώ πριν από το σχολείο. Γυρνούσα, έκανα ένα μπάνιο, πήγαινα μάθημα και το μεσημέρι πάλι προπόνηση. Αυτό για μένα ήταν η «νόμιμη» απόδραση. Η αδερφή μου παραπονιόταν: «Η Στέλλα δεν έρχεται στο χωράφι». Στα γήπεδα ξέφυγα από τη σκληρή μοίρα των χωραφιών. Οι αγώνες τα Σαββατοκύριακα ήταν η ευκαιρία μου να ταξιδέψω, να δω τον κόσμο έξω από το χωριό, να ζήσω την παιδικότητα που μου στερούσε η βιοπάλη.
Επιλέξατε ένα άθλημα που εκείνη την εποχή θεωρούνταν «ταμπού» για τα κορίτσια στην περιφέρεια. Ηταν για εσάς ένας τρόπος να αποδείξετε την αξία των επιλογών σας;
Ισως επέλεξα το ποδόσφαιρο γιατί ήταν δυναμικό, ίσως γιατί ήθελα να αποδείξω ότι αξίζω κάτι παραπάνω. Στην αρχή πήγαινα κρυφά από τον προπονητή μου στον στίβο. Οταν ήρθα στην Αθήνα, στα 18 μου, για να σπουδάσω στη Γυμναστική Ακαδημία, πήγα στην πρώτη μου ομάδα, τη Δραπετσώνα, με απλά αθλητικά παπούτσια. Δεν είχα καν ποδοσφαιρικά! Τα κορίτσια με κοίταζαν περίεργα. Αλλά μέσα σε έναν χρόνο βρέθηκα στην εθνική ομάδα. Ηταν μια δικαίωση.
Στο απόγειο της καριέρας σας πήρατε την απόφαση να αφήσετε την εθνική ομάδα για να δημιουργήσετε οικογένεια. Πόσο δύσκολη ήταν αυτή η εσωτερική σύγκρουση;
Ηταν η πιο δύσκολη απόφαση της ζωής μου. Μέχρι τότε έλεγα «δεν θα κάνω ποτέ παιδί», ίσως γιατί δεν είχα ζήσει οικογενειακές στιγμές ως παιδί. Ομως ο άντρας μου, που με στήριζε επτά χρόνια, μου έθεσε το δίλημμα. Θυμάμαι να πηγαίνω στον προπονητή της Εθνικής στον Αγιο Κοσμά και να κλαίω με λυγμούς. Του είπα «κόουτς, σταματάω, θέλω να κάνω οικογένεια». Εκείνος με αγκάλιασε και μου είπε ότι η πόρτα θα είναι πάντα ανοιχτή. Στα 27 μου έκανα τον γιο μου. Δεν το μετάνιωσα ποτέ. Σήμερα, παλεύω να δώσω στο παιδί μου όλα όσα στερήθηκα: τον ύπνο του, τις διακοπές του, το παιχνίδι του. Δεν μπορώ να διανοηθώ να τον ξυπνήσω στις 3 το πρωί για να δουλέψει.
Στη διαδρομή σας υπήρξαν στιγμές που η οικογενειακή ισορροπία δοκιμάστηκε σκληρά, με τα αδέρφια σας να ακολουθούν διαφορετικά μονοπάτια μέσα στις ίδιες δυσκολίες. Ο αθλητισμός ήταν «δίχτυ ασφαλείας» για όλους σας;
Οχι για όλους μας. Ο αδερφός μου είναι πανέξυπνος, καλό παιδί, μας φρόντιζε όλους. Ηταν κι αυτός αθλητής στον στίβο. Ομως, στην ηλικία των 19, μέσα στην ένταση ενός δύσκολου διαζυγίου των γονιών μας και των συνεχών καβγάδων – δική μου εκτίμηση αυτό –, έμπλεξε με τα ναρκωτικά. Ηταν ένα τεράστιο σοκ για εμάς. Ηταν η τραγική ειρωνεία: ο αθλητισμός είχε παντού ταμπέλες «όχι στα ναρκωτικά» κι εκείνος έπεσε στην παγίδα. Πρόσφατα του έστειλα τη συνέντευξη του Παναγιώτη Καραΐσκου, που μίλησε ανοιχτά για το πώς βγήκε από το σκοτάδι, γιατί ένιωσα ότι έπρεπε να ταυτιστεί. Πιστεύω ότι ο αθλητισμός είναι το μόνο που μπορεί να κρατήσει ένα παιδί μακριά από τέτοια μονοπάτια.
Οταν ήρθατε αντιμέτωπη με την ασθένεια, αναρωτηθήκατε ποτέ «γιατί πάλι σε μένα»;
Το είπα, γιατί ένιωθα ότι η ταλαιπωρία δεν σταματούσε. Από μωρό είχα άσθμα, ήμουν συνέχεια στο Νοσοκομείο του Ρίου για οξυγόνο. Οταν ήρθε ο καρκίνος, αναρωτήθηκα τι κακό έχω κάνει. Ομως, μπαίνοντας στο νοσοκομείο και βλέποντας μικρά παιδιά να παλεύουν με πολύ χειρότερες καταστάσεις, ένιωσα ντροπή. Είπα «Στέλλα, δεν έχεις τίποτα, θα το περάσεις σαν μια σοβαρή ίωση». Διάβασα το βιβλίο της Μαρίας Πολύζου, πήρα τεράστια δύναμη από την ιστορία της και πείσμωσα. Ελεγα στον άντρα μου ότι ακόμα και με τις χημειοθεραπείες εγώ θα πηγαίνω να τρέχω. Τελικά στάθηκα τυχερή, απέφυγα τις χημειοθεραπείες και έκανα μόνο ακτινοβολίες.
Ποιο είναι το μήνυμα που θέλεις να στείλεις σήμερα, ως μια γυναίκα 37 ετών που συνεχίζει να αγωνίζεται στα γήπεδα;
Να μην αφήνουμε την ηλικία ή τις προκαταλήψεις να μας καθορίζουν. Στην Ελλάδα υπάρχει το ταμπού της ηλικίας – σου λένε «είσαι μεγάλη». Αν όμως είμαι πιο ανταγωνιστική από μια 20χρονη, γιατί να μην παίξω; Αλλά πάνω από όλα το μήνυμά μου είναι η υγεία. Τίποτα δεν είναι δεδομένο. Το να ξυπνάς το πρωί, να πίνεις τον καφέ σου, να πας στην παιδική χαρά… αυτά είναι τα πραγματικά «μετάλλια». Ο αθλητισμός με καθόρισε, μου έδωσε τη δύναμη να αντιμετωπίζω τα πάντα με δυναμισμό, παρόλο που παραμένω ένας ευαίσθητος άνθρωπος. Είναι η πρώτη φορά που μιλάω τόσο αναλυτικά για τα παιδικά μου χρόνια και τα χωράφια. Ελπίζω κάποιοι γονείς να το διαβάσουν και να καταλάβουν ότι ένα παιδί πρέπει να είναι παιδί και ο αθλητισμός είναι το καλύτερο δώρο που μπορούν να του κάνουν.
